
Ngoài cách xưng hô thứ bậc trong gia đình ngày nay, xin giới thiệu thêm cách gọi xưa từ thời phong kiến, do hoàn cảnh lịch sử, ít nhiều gì cũng chịu tác động bởi Trung Hoa. Phần to thứ bậc ở đây trích từ sách Nhật dụng thường đàm của Phạm Đình Hổ (1768-1839), loại tự điển giảng giải chữ Hán bằng chữ Nôm, do đó chúng tôi liệt kê kèm theo chữ Nôm để quý vị tiện tra cứu lúc cần. Nếu lấy bản thân mình (tôi) làm chuẩn thì những thế hệ trong gia đình sẽ sở hữu thứ bậc như sau:
– Kị (忌): đời thứ 4 trên mình là đời kị (xem ảnh dưới): kị ông/kị bà. Nếu sử dụng từ Hán Việt thì cao tổ phụ là ông kị, cao tổ mẫu là bà kị. Ở miền Nam, cách gọi sơ (初) tương ứng với kị. Sơ là cha mẹ của ông bà cố (ông sơ, bà sơ). Tiên tổ là ông bà những đời trước.
Bạn đang xem: Cách xưng hô thứ bậc trong gia đình người Việt nên biết để xử sự cho đúng
Đời thứ tư trên mình là đời kị
Nhật dụng thường đàm
Xem thêm : Ngủ Nên Quay Đầu Hướng Nào? Những Kiêng Kỵ Nên Biết Về Hướng Giường
– Cụ (具): đời thứ ba trên mình là đời cụ (cụ ông/cụ bà), còn gọi là “cố”(故/固), tức cha mẹ của ông bà mình (ông cố/bà cố). Nếu sử dụng từ Hán Việt thì tằng tổ phụ là ông cụ, tằng tổ mẫu là bà cụ, tằng bá phụ là ông cụ chưng, tằng bá mẫu là bà cụ chưng, tằng thúc phụ là ông cụ chú, tằng thúc mẫu là bà cụ thím, tằng cô là bà cụ cô; tằng điệt (chắt) gọi mình là cụ chú, cụ chưng; tằng điệt phụ (chắt dâu) gọi mình cụ chú, cụ chưng; tằng điệt nữ (chắt gái) gọi mình cụ chú, cụ chưng.
– Ông (翁) bà: đời thứ hai trên mình là ông và bà. Nếu sử dụng từ Hán Việt thì tổ là ông; tổ bá phụ là ông chưng; thúc phụ là ông chú; điệt tôn (cháu) gọi mình là ông chú, ông chưng; điệt tôn phụ (cháu dâu) gọi mình ông chú, ông chưng; điệt tôn nữ (cháu gái) gọi mình là ông chú, ông chưng; ngoại tổ phụ là tổ ông ngoại; ngoại thái cữu là ông vợ; thân gia ông là ông nhà sui gia; tôn thái ông là bố tôn ông thầy; tôn thái mẫu là mẹ ông thầy.
Trong gia đình người Việt sở hữu 3 thế hệ sống chung nhà (bao gồm ông bà, cha mẹ, con loại) thì gọi là “tam đại đồng đường”, nếu 4 thế hệ sống chung thì gọi là “tứ đại đồng đường”, 5 thế hệ là “ngũ đại đồng đường”.
SHUTTERSTOCK
Xem thêm : Nhà sở hữu 3 loại người này thường xuyên hiện diện chính là tín hiệu của phước lành, đừng xua đuổi họ
– Cha (吒): đời thứ nhất trên mình là cha. Thứ bậc theo từ Hán Việt như sau: phụ thân là cách con gọi cha; thân phụ, sinh phụ là cha ruột; kế phụ là cha ghẻ, cha kế; nghĩa phụ, dưỡng phụ là cha nuôi; nghĩa phụ cũng là cha đỡ đầu; cố phụ là cha chết chưa chôn; hiển khảo là cha chết đã chôn; tiên phụ là cha chết đã lâu; thứ mẫu là hầu của cha; bá phụ là chưng (anh cha); thúc phụ là chú (em cha); cô là cô (chị em với cha); ngoại cữu là cha vợ; chấp bá là bạn cha (cũng là cha của bạn mình); canh bá là bạn đồng tuế với cha hoặc cha bạn đồng tuế của mình; niên bá là bạn đồng khoa của cha hoặc cha bạn đồng khoa của mình; quyến điệt là cách mình xưng hô với bạn cha, hoặc cha của bạn mình; nhân quyến điệt là cách mình xưng hô với cha chồng, chị vợ, cha vợ, anh vợ; cữu là cha chồng.
Tổ mẫu là bà
Nhật dụng thường đàm
Trong gia đình: Mẹ (媄): đời thứ nhất trên mình là mẹ. Cách xưng hô Hán Việt như sau: song thân là cha mẹ; thân mẫu, nội thân là mẹ; mẹ già là mẹ chính (con dòng chính và thứ gọi vợ to của cha); thứ mẫu là mẹ thứ (con dòng chính và thứ gọi vợ to của cha); kế mẫu là mẹ ghẻ; dưỡng mẫu là mẹ nuôi; ngoại cô là mẹ vợ; nhân bá mẫu là mẹ chồng của chị vợ; thân gia thái mẫu là mẹ nhà sui gia; tôn thái mẫu là mẹ ông thầy; gia mẫu là mẹ tôi; lệnh từ là mẹ người; cô là cô, cũng là mẹ chồng; cô chương là mẹ chồng nàng dâu; giá mẫu là mẹ sở hữu chồng khác; xuất mẫu là mẹ bị cha từ bỏ; cố mẫu là mẹ chết chưa chôn; hiển tỉ là mẹ chết đã chôn; tiên mẫu là người mẹ đã chết. (Còn tiếp)
Nguồn: https://muzika.edu.vn
Danh mục: Tổng hợp
——————–
Xem thêm tin tức khoa học mới nhất của Bloggiaidap tại Chuyên mục Tổng Hợp được chúng tôi cập nhật liên tục.
Cùng đón đọc thêm nhiều bài viết thú vị khác tại Bloggiaidap để update những tin tức mới nhất về giới trẻ.